Zen & Pen - 2026 - week 35

Een zachte opstart van Zen & Pen - volgende week beginnen we officieel weer.

 Ma 24/8/2026

Schrijf over je relatie met stilte....

Dins 25/8/2026

Vakantie tijd 2026 - Zen & Pen - Ongeremd schrijven - Morning Pages

 

 Het is zomertijd. Geen Zen & Pen opdrachten. Hou lekker vakantie of zet je ochtendritueel op je eigen manier voort. Ik geef je hier wat optie's voor als je je schrijfbeoefening wilt voortzetten in de zomer.

Zolang ik thuis ben, kun je om 8 uur mediteren in de zoom. Daarna geef ik geen schrijfopdracht. Je kunt zelf je keuze maken:

Schrijf morning pages, zoals het op komt in het moment. Begin dus gewoon te schrijven, zonder opdracht, vraag of thema. Luister naar je pen in het moment. 

Gebruik de schrijf en mijmervragen die ik hier steeds zal aanvullen. 

Gebruik mijn boekje helend schrijven voor bijvoorbeeld ongeremd schrijven of een ander schrijfprotocol

Zoek het boek: "de kracht van creativiteit"- 100 oefeningen in journaling en zelfreflectie - van Suleika Jaouad. 

Start met krabbelen, tekenen en zie wat er ontstaat en schrijf daarover

Doe de Punt/lijn meditatie van Joey Brown (verder op in deze post meer uitleg)

Of begin een eigen creatief proces, teken, maak een dagelijkse minicollage

Boeken: 

Uitleg Morning Pages (uit Het SchrijfHandboek van Saskia de Bruin) Uitg AnkhHermes.

Morning pages, the stream of consciousness; de ochtendpagina’s

Schrijven is een veilige manier is om allerlei nog onbewuste delen van jezelf te leren kennen. Om dat onderzoek mogelijk te maken zal ik je veel oefeningen aanreiken om dat onbewuste zichtbaar, voelbaar en herkenbaar te maken. Eén van de beste oefeningen die ik daarvoor ken wordt beschreven in “The artist Way” van Julia Cameron. Zij noemt de oefening de morningpages of ochtendpagina’s. Michael J. Gelb noemt deze oefening De Stream of consciousness of de stroom van bewustzijn. Je zou je nu kunnen voornemen om de komende tijd iedere morgen deze oefening te doen. Het lijkt eenvoudiger dan het is, maar wanneer je het doet zal dit enorme gevolgen hebben voor je creatieve en innerlijke leven.

De opdracht is eenvoudig genoeg: Schrijf iedere morgen tien minuten aan één stuk door over alles dat je op dat moment te binnen schiet. Zet een kookwekkertje op tien minuten, kies geen onderwerp, maar schrijf gewoon alles op dat je denkt, voelt, associeert, ziet, hoort en fantaseert. Deze oefening kan niet mislukken, het hoeft niets te worden. Doe vooral niet je best om iets moois, interessants of geweldigs te schrijven. Geef jezelf iedere morgen toestemming om “troep” te schrijven en betreed je lege bladzijden met moed. Alles is goed, gewauwel, onzin, gezeur, herhalende gevoelens, zorgen, angsten, drukte of onzin; zet alles op je papier. Het is belangrijk dat je alles opschrijft dat je te binnen schiet en weinig stuurt in je gedachtenstroom. Houd je pen de volledige tien minuten in beweging zonder één moment te stoppen. Let niet op spelling, verbeter geen fouten en stel je voor dat je als het ware je innerlijke teugels laat vieren. Gebruik liever geen mooi dagboek voor deze oefeningen, zeker niet wanneer je er net mee begint, je mocht eens in de verleiding komen om alleen “mooie” dingen te gaan schrijven. Neem liever een eenvoudig kladblok of een gewone ringband op a4 formaat. Onderzoek of je prettiger werkt met of zonder lijnen. Lijnen kunnen je structuur geven, maar mogen je niet het gevoel van benauwdheid geven. Doe vooral wat voor jou helpt om de teugels te laten vieren bij deze oefening.

Schrijven is eenvoudig, maar niet gemakkelijk

Het lijkt gemakkelijk, en dat is het in zekere zin ook. Toch zul je na een paar keer het gevoel krijgen dat dit een onzin-oefening is (schrijf daar dan over!) of dat wat je produceert waardeloos is. Natuurlijk zul je veel herhalingen en onzin noteren, maar daar tussendoor zullen diepe inzichten en flitsen vanuit onbewuste aspecten van jezelf te zichtbaar worden. Soms schiet je ineens weer te binnen wat je droomde, weet je ineens hoe je iets op kunt lossen, of schrijf je een prachtig gedicht. Wanneer je lang genoeg doorgaat met het doen van deze dagelijkse oefening open je innerlijke vensters, licht begint vanzelf van alle kanten naar binnen te schijnen.

Voor het meeste effect doe je deze oefening zo vroeg mogelijk, het liefst voordat je iets anders doet, of direct nadat je je vaste ochtend ritme hebt doorlopen. Wanneer je deze oefening s’avonds doet loop je het gevaar dat je je afgelopen dag gaat beschrijven, wat in dit geval niet de bedoeling is. S’morgens ben je nog meer open en sta je na je slaap en mogelijke dromen nog wat dichter bij je onbewuste zelf. Mogelijk verschijnen er belangrijke kwesties die om aandacht vragen, diepe verlangens, herhalende obsessies en creatieve ideeën op je ochtend pagina’s. Wanneer je dit minimaal drie maanden doet zul je de enorme effecten van deze oefeningen gaan merken.

Ben je overweldigd door de hoeveelheid oefeningen in dit boek, ben je een uitsteller, ben je geneigd wel alles te lezen maar er niet zoveel mee te doen, doe dan in ieder geval deze oefening wel! Het is de basis voor de kracht van schrijven en zal een grote steun en toeverlaat worden wanneer je er vertrouwd mee raakt. Je dag beginnen door iets te doen dat “niets hoeft te worden” is een tweede bijzondere kracht van de ochtendpagina’s. We hebben van jongs af aan geleerd dat wat we doen, iets voor moet stellen, dat het goed moet worden, dat we moeten presteren en dat het logisch en verklaarbaar moet zijn. Juist het loslaten van die eis kan een opluchting zijn, ook al voelt dat in het begin misschien vreemd en een beetje eng. Wanneer je tijdens het schrijven te maken krijgt met innerlijke stemmetjes, die roepen dat wat je doet nergens op slaat, kun je die invallen in de kantlijn van je werk schrijven. Je parkeert die kritische geluiden zoals: “onzin, waar slaat dit op, ik kan dit niet, wat een onzin, dit heeft geen zin, dit leidt nergens toe” in je kantlijn en schrijft dan gewoon verder. De veroordelende stemmen nemen af wanneer je je niet tegen ze verzet en ze als het ware “parkeert” in de kantlijnen. Het is je angst voor je creatieve, ongeremde en “wilde” natuur. Wanneer je weer vertrouwd raakt met die innerlijke kracht zul je over je bladzijden galopperen als een paard dat eindelijk na de winter weer naar buiten mag, en zullen de strenge stemmen (de teugels) langzaam verdwijnen.

Lees de eerste weken je bladzijden niet terug. Na een tijdje wanneer je aan deze oefening gewend bent geraakt, kun je dit wel gaan doen en verontrustende gedachten en gevoelens aanstrepen. Ook creatieve plannen, dromen en diepe inzichten kunnen verschijnen op je ochtend pagina’s. Je kunt aanstrepen wat je opvalt, wat je raakt of wat je mooi vindt. Je kunt kijken naar thema’s of vragen die je in de tekst herkent. Soms ontdek je mooie zinnen die je kunt gebruiken voor het schrijven van gedichten of vindt je een zin die de perfecte opening is voor een verhaal of een nieuwe schrijfsessie. Je kunt deze verzamelen op de bladzijden achter in je dagboek, of ze met een accentueer stift duidelijk aangeven. Invallen en inzichten kun je markeren door er een speciaal teken bij te zetten, een uitroepteken, een vraag teken, een stralend lampje, of een bliksemflits. Zo kun je deze schatten later gemakkelijk weer terug vinden.

Of je de bladzijden nu wel of niet terugleest ze werken evengoed bevrijdend. De kracht van de oefening ligt vooral in het leren meegaan met je stroom van bewustzijn. Dat leren meegaan is belangrijker dan de inhoud van wat je schrijft.

Ochtendpagina’s vragen wat discipline

Bij oefeningen die discipline vragen is het effectief om je één keer voor te nemen ze dagelijks te doen en er vervolgens niet meer over na te denken. Wanneer je iedere dag wikt en weegt of je een oefening wel of niet zal doen, wanneer je het zal doen, hoe je het zal doen, maak je het jezelf onnodig moeilijk. Discipline betekent één keer een besluit nemen, er dan niet meer over denken en gewoon doen, liefst in een vast dagelijks ritme.

Instructies voor de puntlijn-meditatie:

De Punt: Zet een stip in het midden van een leeg vel papier. Observeer en Adem: Staar een paar minuten naar de punt terwijl je je ademhaling tot rust brengt. Voel wat er in je opkomt.

Kernwoorden: Als er een bepaald gevoel of woord bij je opkomt, schrijf je dit op rondom de punt. Is er een kernwoord? Volg je gevoel. Ga niet bedenken wat het kernwoord moet zijn. Meestal is het dat ene woord dat plots op je innerlijke netvlies verschijnt. Dat wordt de titel van je schrijfmeditatie.

Zet de pen op het papier, maak de punt die de start van je creatie is. Neem je voor dat je creatie niet mooi of perfect hoeft te zijn. Neem je ook voor dat je vanaf het moment dat je de punt neerzet, je de pen in beweging houdt.

Laat de punt overgaan in een lijn om contact te maken met je eigen ritme. ‘Droedel’ zo’n 2 à 3 minuten, zo krijg je de kans om te zakken in je lichaam.

Ga dan schrijven, je laat de lijn gewoon overgaan in woorden, en schrijf dóór, zodat de stemmen die je willen weerhouden geen kans krijgen.

Schrijf zo’n 10 minuten, of langer. Het resultaat kun je 3 tot 5 dagen later teruglezen als je wil. Antwoorden op je levensvragen vind je uiteraard niet na één keer schrijfmeditatie. Die zal je vinden als je een heleboel schrijfmeditaties hebt gedaan, en je je kernwoorden op een rijtje zet. Plots valt dan je hele puzzel in elkaar.

Meer lezen? Schrijven naar bewustzijn: ontdek je ware verhaal - Joey Brown

Of je gebruikt onderstaande vragen als aanzet: 

Mijmer en schrijfvragen 

1. Waar voel je je echt thuis?
2. Waar worstel je mee?
3. Wat zou je nog willen doen in je leven?
4. Welke grote beslissing heb je onlangs (net niet) genomen?
5. Wanneer was je voor het laatst gelukkig?
6. Wat zou je willen veranderen?
7. Wat moet ik van je weten om je echt te kennen?
8. Wanneer voel je je eenzaam?
9. Hoe ziet je dag eruit?
10. Wie zijn je echte vrienden?
11. Wat deed je als kind het liefst? 
12. Hoe gaat het nu echt met je?
13. Tegen welke beslissing zie je op?
14. Welke keuze heeft je leven veranderd?
15. Waar ben je trots op?
16. Welke mensen zijn belangrijk voor je?
17. Met welke drie woorden beschrijf je jezelf? Leg uit waarom.
18. Wat maakt jou een goede vriend(in)?
19. Welke opmerking heeft je ooit geraakt?
20. Wat ontroert je?
21. Wat is je drom?
22. Waarin ben je de afgelopen tien jaar veranderd?
23. Wat was je belangrijkste levensles?
24. Vaar je vooral op je gevoel of op je verstand?
25. Welke eigenschap van een goede vriend(in) wil je zelf graag bezitten?
26. Wanneer ben je gelukkig?
27. Ben je het liefste alleen of samen?
28. Waar lig je 's nachts van wakker?
29. Waarover twijfel je?
30. Wat weet je zeker?
31. Wat is het beste advies dat je ooit kreeg?
32. Wat is de ergste dag die je ooit hebt meegemaakt?
33. Welke overleden persoon zou je nog wel willen spreken? 
34. Wat was het beste jaar van je leven?
35. Favoriet moment van de week?
36. Wie zou je voor één dag willen zijn?
37. Wat is het meest gênante moment van je leven?
38. Heimelijke genoegens?
39. Heb je weleens iets gestolen?
40. Wat is je droom?
41. Met welke tien beroemde mensen wil je een keer dineren?
42. Wat ben je liever: aantrekkelijk of intelligent?
43. Naast wie zou je tien uur in een vliegtuig willen zitten?
44. Waar geef je je laatste vijftig euro aan uit?
45. Wat zou je anders doen in een tweede leven?
46. Wat weet niemand van je?
47. Als ik alleen ben dan...
48. Welke herinnering bezorgt je kippenvel?
49. Wat zou je als eerste doen als je een dag man was? (voor mannen: als je een dag vrouw was?)
50. Welk moment van je leven wil je opnieuw beleven?
51. Ik kan niet zonder....
52. Wanneer heb je voor het laatst gehuild?
53. Wie is de spannendste persoon die je dit jaar hebt leren kennen?
54. Waar wil je nooit meer naar toe?
55. Wat doe je als je een miljoen wint?
56. Dit zou ik aan mezelf willen veranderen...
57. Wat moet ik van je weten om je echt te kennen?
58. Op wie was je het meest verliefd?
59. Wat is je favoriete leeftijd?
60. Wie zijn je echte vrienden?
61. Waarin ben je mannelijk en waarin ben je vrouwelijk?
62. Wie heeft je een belangrijke levensles geleerd?
63. Waar ben je (on)tevreden over je leven?
64. Wanneer heb je voor het laatst gehuild?
65. Wanneer voel je je eenzaam?
66. Wat deed je als kind het liefst?
67. Waar schaam je je voor?
68. Hoe gaat het nu echt met je?
69. Wat is bijzonder aan jou?
70. Wie zijn je echte vrienden/vriendinnen? 
71. Waar ben je bang voor?
72. Naar welke muziek luister je graag?
73. Waar voel je je helemaal veilig?
74. Van wie hou je het meest?
75. Waar heb je (het meeste) spijt van?
76. Hoe wil je graag gezien worden?
77. Welke indruk hoop je, dat iemand die je voor het eerst ontmoet van je heeft?
78. Wat maakt je gelukkig?
79. Wat is je grootste wens?
80. Waar geloof je in?
81. Waar twijfel je over?
82. Welke mensen zijn belangrijk voor je?
83. Ben je liever samen of alleen?
84. Welke opmerking heeft je onlangs of langer geleden geraakt?
85. Waar ben je best een beetje trots op?
86. Waarover twijfel je?
87. Welke keuze heeft je leven veranderd?
88. Waarvan lig je 's  nachts wakker?
89. Wat was je belangrijkste levensles?
90. Wat weet je zeker?
91. Waarin ben je de afgelopen tien jaar veranderd?
92. Tegen welke beslissing zie je op?
93. Wanneer ben je gelukkig?
94. Beschrijf jezelf eens in drie woorden. Leg daarna uit waarom.
95. Heb je alles? Wat (nog) niet?
96. Vaar je vooral op je gevoel of op je verstand?
97. Wat ontroert je?
98. Welke eigenschappen van een goede vriend(in) zou je graag willen bezitten?
99. Wat maakt jou een goede vriend(in)?
100. Welke belangrijke keuze heb je onlangs gemaakt?
101. Wat zijn de drie belangrijkste waarden in je leven?
102. Stel dat je een vriend of vriendin had die in alles op jou lijkt - waaraan zou je je op ten duur gaan ergeren? 
103. Als je jezelf vergelijkt met wie je tien jaar geleden was, wat is er dan veranderd?
104. Waarom is het fijn om jou als vriend(in) te hebben?
105. Welke opmerking van een ander zal je altijd bijblijven?
106. Als je een toespraak of een lezing mocht houden voor een groot publiek, wat zou het thema zijn?
107. Wie heeft jouw leven het sterkst beïnvloed?
108. Wat stel je steeds maar uit, terwijl je weet dat het belangrijk is om te veranderen of te doen?
109. Wat is de mooiste les die je in je leven geleerd hebt?
110. Als je één vraag mocht stellen aan een alwetend iemand, welke vraag zou dat dan zijn?
111. Wat doe je het liefst als je van de buitenlucht wilt genieten?
112. Heb je weleens een tegenslag gehad die je achteraf verder heeft gebracht? wat gebeurde er?
113. Welke relatie in je leven heeft de meeste invloed op je gehad? Waarom was dat?
114. Zou je weleens een hele week niemand willen zien of spreken?
115. Voor welke mensen ben je van betekenis, denk je?
116. Wat komt er in je op bij het woord "wachten"? 
117. Wanneer heb je voor het laatst een ochtend of middag doelloos doorgebracht? Hoe was dat?
118. Heb je ooit heftig liefdesverdriet gehad? Kun je je het moment herinneren waarop je wist: het gaat over?
119. Wat zou je nog graag samen met je geliefde (of een ander dierbaar persoon) willen doen?
120. Welke ingesleten patronen zou je wel willen veranderen?
121. Waar pieker je weleens over?
122. Welke verwachtingen stellen je teleur?
123. Blok je weleens een paar uur in je agenda helemaal voor jezelf?
124. Wat is het mooiste wat je samen met je geliefde(n) beleefd?
125. Welk moment in de natuur staat je nog steeds bij?
126. Wanneer heb je je heel alleen gevoeld in de liefde?
127. Doe je over vijf jaar nog hetzelfde werk? Of droom je weleens over iets anders?
128. Waar zou je goed in willen zijn?
129. Waardoor kun jij je goed ontspannen?
130. Wat vind je belangrijk in je leven?
131. Welke mensen zijn voor jou het belangrijkst?
132. Doe je overdag weleens een dutje?
133. Welk gesprek is van grote invloed op je levensloop geweest? Waarom was dat?
134. Door welke gebeurtenissen nam je leven van een andere wending dan je had gedacht?
135. Wat doe jij het liefst als je van de buitenlucht wilt genieten? Welk weer hoort daarbij?
136. Hoe ziet je leven er over tien jaar uit?
137. Waar maak jij je zorgen over?
138. Wat deed je als kind graag? Doe je zoiets nog wel eens?
139. Heb je weleens een tegenslag in je werk gehad, die je uiteindelijk juist verder heeft geholpen? Wat gebeurde er?
140. Waarin zou jij je grenzen willen verleggen? Ga je het ook proberen?
141. Is er een gesprek met een onbekende geweest dat je altijd is bijgebleven? Zou je die persoon nog eens willen tegenkomen?
142. Is er een zin die je altijd is bijgebleven? Welke? En waarom vind je die zo treffend?
143. Wat is je lievelingswoord? Waarom?

Zen & Pen - 2026 - week 26 + 27

Maandag 22/6/2026

Je draai

Schrijf over - erbij blijven in plaats van oplossen. Kun je je momenten herinneren waarop het lastig was om erbij te blijven en je het zo graag op wilde lossen. Zijn er nu aspecten in je leven die je zo graag op wil lossen? Kun je er schrijvend bij blijven? 

Dinsdag 23/6/2026

Opgeven

Denk aan de hond en de loslatende opgeef zucht. 

Waar in je leven heb jij die zucht nodig? 

Teken-Zen

Woensdag 24/6/2026

Lummelen, prutsen, lanterfanten, niks hoeven bereiken *

Neem een leeg stuk papier voor je en wat krijtjes, stiften of dikke potloden. Neem er eentje in je hand, of eentje in elke hand, of eentje in je niet-dominante hand. En ga een beetje prutsen op papier. Het hoeft niks te worden, je hoeft niks te bereiken, je hoeft niet met iets speciaals in gedachten te tekenen. 

Je beweegt, een beetje lummelend, lui, aanklooiend over je papier. Ondertussen voel je een beetje in jezelf, wat dit met je doet. Hoe voelt het om zomaar wat aan te prutsen? Zonder doel, zonder een plan. Ga door met rommelen, en voel bij jezelf. Om je eigen moment kun je wat gaan schrijven over wat dit met je doet. Of je rommeltekent gewoon de hele tien minuten vol.

Potlood

Prutst tekent

Niet iets speciaals

Er is geen doel

Aanrommelen

Donderdag 25/6/2026

Onbegrijpelijk wonder

Schrijf tien minuten zonder je pen van het papier te halen. Begin met de zin: 'Het leven is een wonder omdat…' Kijk vervolgens niet naar de grote gebeurtenissen, maar juist naar het kleine en alledaagse. Welke momenten, ontmoetingen, geuren, geluiden of toevalligheden vervullen je vandaag met verwondering? Wat neem je meestal als vanzelfsprekend aan, terwijl het eigenlijk bijzonder is? Laat je schrijven een oefening zijn in aandacht: hoe meer je opmerkt, hoe meer het wonder van het leven zich laat zien.

of

Schrijf tien minuten vanuit de beginzin: 'Ik ben een wonder, omdat…' Laat alle bescheidenheid en zelfkritiek even rusten. Sta stil bij alles wat jouw leven heeft gevormd: wat je hebt doorstaan, geleerd, gevoeld, liefgehad en geschapen. Welke unieke eigenschappen, talenten, kwetsbaarheden en ervaringen maken jou tot wie je bent? Schrijf niet over wie je zou moeten zijn, maar over wie je werkelijk bent. Laat je verrassen door wat er op papier verschijnt wanneer je jezelf met verwondering en mildheid tegemoet treedt.

Vrijdag 26/6/2026

Willen werkt niet

Welk perse willen zou ik best kunnen missen? Hoe zou dat voelen? 

Week 27

Maandag 29/6/2026

Vergankelijkheid - Blz 163

Vergankelijkheid, vertelt ons ook hoe kostbaar elk moment is. Vertel over iets dat voorbij is, maar nog steeds heel kostbaar voor je is. 

Dinsdag 30/6/2026

Voel eens terug over de afgelopen tijd van je Zen & Pen beoefening. 

Wat doet het je? Wat brengt het? Wat is lastig voor je? Wat gaat gemakkelijk? Heeft het je veranderd? 

Zen & Pen - 2026 - week 25

 

Maandag 16/6/2026

Lenigheid

Kijk naar je leven tot nu toe. Noem een aantal grotere gebeurtenissen en schrijf  ze stuk voor stuk op in één volledige zin.

• Mijn ouders waren kunstenaars.
• Ik ben 3 keer verhuisd toen ik klein was.
• Op de basis school ben ik erg gepest.
• Ik heb altijd gemakkelijk een baan gevonden.
• Enzovoort....

Kies er dan eentje uit. Eentje die vandaag je aandacht trekt. Schrijf er over met meer details. Zoom schrijvend in. Ga richting hoe het voelde...

Dinsdag 16/6/2026

Handen en voeten

Leg je hand op je schrijfblad, tekende omtrek. Vul de hand met een opsomming van alles dat je graag aanraakt en voelt. 

Zet je voet op papier, teken de omtrek. Vul de voet met een opsomming van alles waar je graag heengaat, of heen zou willen. 

Woensdag 17/6/2026

Ruimte voor jezelf

Teken jezelf. Gewoon een heel eenvoudig mensfiguurtje. Teken dan de ruimte eromheen. Rechthoekig, rond of een andere vorm. Hoeveel ruimte is er voor jou in je leven? Hoeveel ruimte maak je voor jezelf. Is je ruimte groot in verhouding tot jou? Of is de ruimte klein in verhouding tot jou? Teken een tijdje en zet er dan wat woorden bij. Bedenk een titel. Ga over tot schrijven. Schrijf over ruimte voor jezelf. Is er tijd te kort, te weinig ruimte, of is er ruimte genoeg, of veel te veel ruimte voor jou?

Donderdag 18/6/2026

Weldaad

Kies één ervaring van weldaad. Iets dat je bijzonder aangenaam vindt. Beschrijf dan tot in detail wat er gebeurt, hoe het voelt, wat het je doet en waarom het je zo goed doet. 

Kun je iets essentieels vinden in je tekst, dat kennelijk heel belangrijk voor je is?

 

Vrijdag 19/6/2026

Verwondering

Wat als je een heel nieuwe betekenis van het woord verwonderen zou gebruiken voor deze schrijfopdracht. Stel dat je verwonderd - dat wil zeggen - tot wonder wordt? Fantaseer over wat er zou veranderen als jij niet op een wonder wachtte, maar een wonder zou worden. In een nachtje. Je zou wakker worden - verwonderd - en dan.....

Zen & Pen - 2026 - week 24

 

Maandag 8/6/2026

Valkuilen

Maak een lijstje met manieren waarop je jezelf onder druk zet. 

Wat is jouw favoriete manier om weer teveel je best te gaan doen? 

Kies er eentje, en beschrijf een voorbeeld situatie. 

Wanneer ik zeg, nog twee minuten. Schrijf dan een lief elfje voor jezelf. (1,2,3,4,1 wrd)

schatje

geeft niet

je bent al

zo helemaal goed genoeg

bevrijding

Dinsdag 9/6/2026

Het leven vind wel een manier

Waar in je leven kun je wel wat extra vertrouwen gebruiken? 

Schrijf een vertrouwelijke brief aan het leven en vertel erover. 

Wees zo eerlijk als je kunt. 

Woensdag 10/6/2026 - gevoelsexpressie

Krabbel een deur - welke deur zou je willen openen?

Met pen, potlood of een kleurtje. Teken of krabbel maar een deur, of een poort, of en doorgang. Laat de deur maar vanzelf ontstaan. Een soort kindertekening is helemaal goed genoeg. Laat het ontstaan terwijl je een beetje krabbelt en schetst. Is de deur open? Of dicht? Een kier? Of is er een vrije doorgang? Is er iets achter de deur of poort? Wat zou daar zijn?

Op je eigen moment, kun je overgaan tot schrijven. Schrijf over welke deur je nu in je leven zou willen openen? Of over welke opening je nu nodig hebt. Waar zou je doorheen willen gaan? Welke ingang zou je willen vinden. Ontdek al schrijvend wat zich opent….

Donderdag 11/6/2026

On-zekerheid

Zet je pen op papier en begin te schrijven. weet nog niet waarover. Begin met wat er nu is. Ik zit hier, op deze plek..... ik voel me.... waar ik aan moet denken is.... en zo ga je verder.

Laat het schrijven zich ontvouwen. Laat je meevoeren door de schrijf stroom. 

Vrijdag 12/6/2026

Dankbaarheid

Maak een lange lijst van alles waar je dankbaar voor bent. Grote dingen, maar juist ook kleine dingen. Vanzelfsprekende dingen. Bekijk je leven met de bril van de liefde en noteer alles waar je dankbaarheid voor kunt voelen.  

week 23 - 2026 - zen & pen

 

Maandag 1/6/2026

Ruimte

Schrijf over een herinnering aan het ervaren van de grootsheid van de natuur. Beschrijf het moment. waar was je? Hoe voelde je je? 

Of schrijf over je klein voelen in de grootsheid van het leven. 

Dinsdag 2/6/2026

Houding

Maak een lijst van dingen waartegen je in je leven gemakkelijk JA kunt zeggen.

Maak een lijst van dingen waartegen je JA zou willen kunnen zeggen, maar waarbij het nog niet goed lukt. Kies één van die lastige onderwerpen en schrijf erover. Dwing jezelf niet tot een JA moeten zeggen. Beschrijf gewoon wat er in je omgaat. 

Woensdag 3/6/2026 - Gevoelsexpressie

 Jij en je beoefening

Neem een kleurtje, stift of krijtje in je niet dominante hand. Geef uitdrukking aan je gevoel over “jij en je beoefening”. Is het grond onder je voeten, iets waartegen je leunt, is het om je heen, of zijn het verbindingen naar binnen toe. Je hoeft nog niet te weten hoe het zit, al bewegend met je potlood op papier ontdek je wat er tevoorschijn komt. Het hoeft helemaal geen mooie tekening te worden. Teken gewoon zoals een kind tekent. Een stok-poppetje, wat lijnen, krassen. Het gaat om het uitdrukken van hoe het voelt. Al tekenend ontdek je wat het wordt.

Op je eigen moment zet je er wat woorden bij. Of een titel. En dan ga je in je eigen moment over tot schrijven. En schrijf je je ochtend bladzijden verder vol.

Donderdag 4/6/2026

Komen en gaan

Maak een lijst van dingen in je leven die kwamen en gingen. 

Kies er eentje en duik er schrijvend in. 

Vrijdag 5/6/2026

Als ik zacht ben.......

week 22 - 2026 - zen & pen

 Maandag 25 mei 2026 - 2e pinksterdag

Pinksteren

Pinksteren gaat symbolisch over wat van binnen naar buiten wil komen: inspiratie, levenskracht, waarheid, moed en verbinding. Het gaat over onze uitdrukking: de geest krijgen, bezield raken, enthousiast worden. In het verhaal van Pinksteren krijgen mensen ineens moed, begeestering, kracht en woorden voor wat al in hen leefde. Het gaat over het begin van een beweging. 

Zoals ik op de avond van 13 december 2020 vlak voor de eerste grote lockdown ineens de geest kreeg om met Zen & Pen te starten. En ik volgde de impuls en we begonnen gewoon...

Zet je pen op papier

Wat probeert er op dit moment meer ruimte te krijgen in mijn leven? Wat wil beginnen?  Waar heb ik moed voor nodig? 

Dinsdag 26/5/2026

Luistermeditatie - the end of suffering

Schrijf over alles dat je wenst voor de wereld. Schrijf over wat je wenst voor jezelf en de mensen van wie je houdt.

Of teken wat je wenst voor de wereld...

Woensdag 27 mei 20267

Teken-Zen

Blind tekenen - controle loslaten

• Sluit je ogen - teken een kop en schotel
• Sluit je ogen - teken een giraf
• Sluit je ogen - teken een boom of bloem

Schrijf dan, wat gebeurt er wanneer je de controle loslaat.

Of laat je die stiekem niet los en hoe voelt dat dan? 

Donderdag 28 mei 2026

On-begrijpen

Hoe zou het zijn als je niet langer probeert alles te begrijpen? Hoe zou het zijn als je minder je best zou doen om grip te krijgen. Fantaseer 10 minuten.

Begin eventueel met zinnen als:

• Als ik niet langer mijn best zou doen om alles te begrijpen dan...
• Als ik mijn pogingen om grip te krijgen zou staken dan...

Vrijdag 29/5/2026

Licht

Schrijf en associeer. Onderzoek wat voor jou - het licht - betekent. 

• Wat is het? 
• Wanneer ervaar je het? 
• Waar zoek je het? 
• Waar vind je het? 

week 21 - 2026 - zen & pen

 

Maandag 18/5/2026

Bereidheid

Schrijf over weerstand. Wanneer voel je het? Waartegen heb je het? 

Maak eventueel een lijstje, som wat op. 

Wees bereid het helemaal te onderzoeken. 

Dinsdag 19/5/2026

Wat je niet meer hebt

Start je schrijven met precies die zin: wat ik niet meer heb is....

Vul de zin 10 keer aan. 

Ontdek dan welk verhaal verteld wil worden vandaag: 

• iets dat je verloor
• iets dat je liever kwijt dan rijk bent
• iets wat je in liefde liet gaan

Woensdag 20/5/2026

Het innerlijk kind

In de psychologie verwijst het innerlijk kind naar de emotionele kant van onszelf die gevormd is door ervaringen uit de kindertijd. Het gaat niet om een letterlijk “kind” in ons, maar om opgeslagen gevoelens, behoeften, herinneringen en overtuigingen die nog steeds invloed hebben op hoe we denken, voelen en reageren als volwassene.

Het innerlijk kind kan zich laten zien in:

• behoefte aan veiligheid, liefde of erkenning,
• speelsheid, spontaniteit en creativiteit,
• maar ook angst, onzekerheid of pijn uit vroegere ervaringen.

Binnen therapeutische stromingen zoals psychodynamische therapie, schematherapie en traumatherapie wordt het begrip gebruikt om te begrijpen hoe vroege ervaringen doorwerken in relaties, zelfbeeld en emoties. 

Werken met het innerlijk kind betekent vaak leren luisteren naar oude emotionele behoeften en daar op een gezondere, bewuste manier mee omgaan.

Opdracht

Pak je potlood (liefst een dik kinderpotlood of een krijtje) en neem die in je "niet dominante hand", dat is de hand van het kind, ongeschoold, ongecontroleerd.  Vraag naar binnen - hoe is het met mijn innerlijk kind? Laat dat deel tekenen. Bedenk het antwoord niet, voel naar binnen en beweeg intuïtief met je hand. 

Ga daar een tijdje mee door. Schrijf er ook "onhandig" met je potlood of krijtje wat gevoelswoorden bij. 

Pak dan een pen in je handige hand en schrijf, wat heb je van mij nodig?

Schrijf met je niet dominante hand vanuit het kind een antwoord. Doe rustig aan. een paar zinnen is al geweldig. bedenk het antwoord niet, laat het van binnen uit tevoorschijn komen. 

Donderdag 21/5/2026

Vertragen

Teken een grote bloem, met bladeren. Als je gaat schrijven zet je: trage groei in mijn leven in het hart van de bloem. Vervolgens schrijf je de bladeren vol. Daarna de rest van het blad. Deze vorm vullen helpt je om te vertragen. Waar in je leven herken je trage groei? 

Vrijdag 22 mei 2026

Groei

Welk aspect in jou groeit door je beoefening? 

Wat merk je daarvan in je leven? 

Kun je dat beschrijven alsof de lezer niets weet van Zen & Pen? 

Je kunt ook beginnen door twee  bloemen te tekenen. Eentje die symboliseert hoe het met jou ging voor Zen & Pen en eentje die symboliseert hoe het met jou gaat nu je beoefent. Schrijf dan over wat er veranderd is door het beoefenen.

Of onderzoek het idee van FLOREREN. 

Kies de optie waar je nu het meeste zin in hebt. 

week 20 - 2026 - zen & pen

 

11/5/2026

Water

Zet je pen op papier en schrijf over water. Schrijf over een ervaring met water. Zwemmen, kijken, proeven, duiken, drijven, dobberen, drinken, dorst. 

Of schrijf over meebewegen, vloeiendheid of aanpassingsvermogen. 

12/5/2026

Delen

Herinner je momenten waarop iets dat je gaf echt ontvangen werd. Maak eerst een lijstje. Kies er dan één en beschrijf het ontvangen worden alsof het nu gebeurt. Dus in de tegenwoordige tijd en in de ik-persoon. Hoe was het om ontvangen te worden met iets dat je gaf? 

13/5/2026

Teken-zen

Na een meditatie over het waarnemen van je lichaam

Kies één plek in je lichaam. Een plek die vaak aandacht vraagt, of die nu ineens aandacht vraagt. Welk deel dient zich aan? Ga met je aandacht helemaal naar die plek. Neem een kleurtje in je niet dominante hand. Vraag aan de plek in je lichaam om je te laten weten hoe het met dat deel gaat. Je hand beweegt zoals de plek in je lichaam zich voelt. Ga daar en tijdje mee door. Blijf steeds voelen in je lichaam. Als je even afgeleid raakt, of er gedachten komen. Stop dan even en voel weer naar de gekozen plek toe. Begin dan weer te tekenen zoals het daar voelt. 

Schrijf er na een tijdje bij welk deel zich hier laat kennen. Zet dan je pen op papier en schrijf over wat dat deel in je lichaam je wil vertellen. Alsof jij de notulist bent van dat deel van je lichaam. 

Bv: ik ben je buik en ik wil je vertellen dat.....

14/5/2026 - hemelvaartsdag

De essentie van Hemelvaart kun je, los van religie, zien als:

Iets loslaten zonder dat het verdwijnt.
Iets of iemand is niet meer fysiek dichtbij, maar leeft verder in invloed, herinnering, richting of inspiratie. Hemelvaart gaat daarmee ook over vertrouwen: dat niet alles zichtbaar hoeft te zijn om betekenis te hebben.

Voor niet-gelovige mensen kun je het zien als een moment van overgang:

• van vasthouden naar ruimte geven,
• van afhankelijkheid naar eigen verantwoordelijkheid,
• van aanwezigheid naar innerlijke richting.
• van uiterlijke aanwezigheid, naar innerlijke aanwezigheid

Zet je pen op papier

Thema: wat draag ik innerlijk mee? Ook als het niet meer uiterlijk zichtbaar is?

Denk aan een persoon, periode, plek of overtuiging die ooit belangrijk voor je was, maar niet meer letterlijk aanwezig is in je leven.

Schrijf over:

• Wat is verdwenen?
• Wat is gebleven? 

 

15/5/2026 - Ritme

Vul een aantal open zinnen aan. Vul ze steeds aan met een paar zinnen tekst. Schrijf in één ritme door. 

• Een ritme waar ik moe van word …
• Een ritme waar ik rust van krijg …
• Iets dat telkens terugkomt in mijn dagen …
• Een moment waarop ik vertraag …
• Een moment waarop ik mezelf voorbijloop …

Wanneer je alle open zinnen gehad hebt, schrijf je de rest van de tijd verder met wat er dan in je opkomt over moeiteloosheid.

• Hoe moeiteloosheid voelt....

week 19 - 2026 - zen & pen

 

4/5/2026

Maak het kleiner

Schrijf over een grote verandering die je wenst, voor je zelf, voor je relatie, je werk, de wereld. Zoek dan naar hele kleine dingen die je zou kunnen doen, of misschien al doet - in de richting van dat grote. Onderzoek hoe je het zo klein mogelijk kunt maken. 

Begin groot - maak het klein.

5/5/2026

Teken-zen: bevrijding

I hope God thinks like that

There is a dog I sometimes take for a walk

and turn loose in a field,

when I can't give her that freedom I feel in debt

I hope God thinks like that and is keeping track of all the bliss He owes me

Rabia (female sufi saint - 717 - 801)

Ik hoop dat God er zo over denkt.

Er is een hond die ik soms uitlaat en loslaat in een veld.

Als ik haar die vrijheid niet kan geven, voel ik me schuldig.

Ik hoop dat God er net zo over denkt en bijhoudt hoeveel geluk Hij mij verschuldigd is.

Rabia

Pak een paar kleurtjes krijt, potlood, stiften

Voel met je handen waar je papier ligt

Sluit je ogen

Beweeg je kleuren over je papier. Met rechts, met links, met allebei

Laat elk idee van "het moet iets worden" los

Op je eigen moment ga je over naar schrijven

Begin met: als ik volkomen vrij  zou zijn dan.....

6/5/2026

Niets

Zet je pen NIET op papier. 

Doe 10 minuten helemaal niets. 

Kijk een beetje rond, leun achterover. 

Zit gewoon even mens te zijn.

7/5/2026

Binnen en buiten

Maak een lijst van sensaties die je graag ervaart. Kies er dan eentje en schrijf over waarom dit zo fijn is en welk gevoel het je brengt. Details helpen je, beschrijf die ook. 

8/5/2026

Obsessie

Maak een lijstje van 10 dingen die je heel veel bezighouden. 

Favoriete piekeronderwerpen. 

Dingen die je toch steeds weer doet. (of juist niet doet)

Waar je vaak over klaagt.

Kies er dan 1 uit en schrijf daar poedelnaakte zinnen over. Je hoeft niet te veranderen of te verbeteren. Wees gewoon heel eerlijk. 

week 18 - 2026 - zen & pen

 

Maandag 27/4/2026

Vandaag is het in Nederland Koningsdag. 

Wij schrijven over jouw land. Zet je pen op papier en schrijf over je eigen land. Hoe is het in SaskiaLand? Hoe is het in *jou naam - land*? Fantaseer en bedenk je aller lievelingsland, waar alles is zoals jij dat heerlijk vindt. Schrijf maar een lange lijst met hoe het daar is... Jouw ideaal.  

Na afloop, kun je je tekst terug lezen en dan minimaal  - 10 belangrijke waarden voor jou -  omcirkelen. Bijvoorbeeld:  natuur, plezier, openheid, spelen, verbondenheid... enzovoort. Zoek maar in je tekst naar wat er voor jou het meest toe doet in je fantasieland. 

Dinsdag 28/4/2026

Zacht

Naar welke zachtheid zoek je? Welke zachtheid heb je gemist? 

Of schrijf over een belangrijke ervaring van zachtheid....

Woensdag 29/4/2026

TekenZen

Open je ogen na een meditatie richting je papier. Kijk niet rond. Voel je lichaam en je gemoedstoestand. Pak wat potloden. teken een innerlijk weerbericht. je kunt het gevoel in je lichaam als focus kiezen, of een deel van je lichaam dat aandacht vraagt, of je gemoedstoestand. Dus je kiest hoe je je lichamelijk of emotioneel/geestelijk voelt. 

Teken een soort weerkaartje. Hoe is het innerlijke weer (lichamelijk of geestelijk/emotioneel). Je hoeft het niet eerst te bedenken. Begin gewoon te tekenen en blijf innerlijk waarnemen hoe je je voelt. Misschien is er bliksem, storm, rust, golven, geen wolkje aan de lucht, zon, licht, donker. Laat het ontstaan. Als je merkt dat je te gecontroleerd bezig bent, teken dan met je niet dominante hand. 

Ga een tijdje door met waarnemend tekenen. Dan zet je wat verduidelijkende woorden bij je tekening. Of een titel. En je schrijf de rest van de tijd over wat er gebeurde en wat je hebt ervaren of ontdekt. 

Donderdag 30/4/2026

Morgen

Welk avontuur zou je morgen heel graag willen beleven. Het mag alles zijn. Ook het onmogelijke. Fantaseer 10 minuten lang. Halverwege mag je gerust van gedachten veranderen. Schrijf gedetailleerd. 

Vrijdag 1/5/2026

Hart

Als je kon spreken met het hart van het leven, wat zou je dan willen zeggen of vragen? Wat zou je willen horen van het hart van het leven? Zet je pen op papier en ontdek wat er gebeurt. Luister gewoon naar je pen en laat komen wat komt.

week 17 - 2026 - zen & pen

 

Maandag 20/4/2026

Ongeremd

Kies iets dat je momenteel veel bezig houdt. Laat alle teugels vieren. Schrijf ongezouten, ongenuanceerd en ongeremd. Zeg alles dat je wilt zeggen. 

Dinsdag 21/4/2026

Moed

Maak een lijstje van dingen waar je liever niet over schrijft, of waar je nooit aan dacht om over te schrijven. Kies er dan eentje uit. en schrijf daarover. 

Woensdag 22/4/2026

Het hart - tekenzen

Voel, hoe je hart in dit moment voelt. Je hand beweegt zoals je hart voelt. Kies kleuren, maak een vorm. Dat hoeft geen hart vorm te zijn. Teken je gewaarzijn van je hart in dit moment. Blijf steeds je hart voelen. Teken eventueel met je ongetrainde hand - je niet dominante hand. De hand van het kind, dat nog vrij en wild is. wissel eventueel van kleur. Blijf steeds bewegen vanuit wat je nu waarneemt.

Na een tijdje - kijk je naar wat er zichtbaar is geworden. Pak je je pen, zet je er wat woorden bij. Gevoelswoorden. En dan schrijf je de rest van de tijd over wat je hebt ervaren...

Donderdag 23/4/2026

Liefde - blz 134

Maak een lijst met momenten van liefde. Som er minstens 10 op. Kies er dan 1 uit en schrijf daarover gedetailleerd verder. Doorgaan met opsommen mag ook. Schrijf je rijk. 

Vrijdag 24/4/2026

Caleidoscoop

Schrijf over een grote verandering in je leven. Hoe heeft het jou veranderd? Wat ontdekte je over jezelf?

week 16 - 2026 - zen & pen

 

ma 13/4/2026

Afleiding

De cascade of flow-write techniek; het volgen van je associatie’s (uit Het SchrijfHandboek)

Een heerlijke oefening om uit je hoofd te komen en in een creatieve stroom te stappen is de flow-write techniek. Je doet het zo:

• Vanaf de plek waar je zit, kies je een object dat je goed kunt zien.
• Het mag binnen of buiten zijn, dichtbij of ver weg, wel of niet bewegend.
• Beschrijf vervolgens je object, alsof je het aan iemand beschrijft die het niet kan zien, niet kent, en niet weet wat het is.
• Schrijf heel objectief, alsof je het beschrijft aan iemand van een andere planeet
• Beschrijf vooral wat je ziet
• Op een bepaald moment zul je merken dat je een associatie krijgt, een herinnering, iets waar het object je aan doet denken of een vergelijking met je leven die bij je opkomt. Ogenschijnlijk lijkt het misschien niets met elkaar te maken te hebben. Dat hoeft ook niet. Zodra die link komt, schrijf je daar over verder.
• Zo vind je impulsen, gedachten en gevoelens die net onder het bewuste oppervlak zitten
• Je stapt dus in die onderliggende stroom en schrijft daar al dobberend over verder
• Komt de link nog niet, schrijf dan meer details op over je object.
• Hoe meer details je beschrijft, hoe meer associaties er mogelijk worden.
• Of de link snel of pas na een langere tijd komt, maakt niet uit, als je de associatieve impuls maar direct volgt zodra die komt en je laat meedrijven op de stroom van gedachten en associatie’s

Dins 14/4/2026

Thuiskomen in woorden van een ander

Schrijf over je diepste innerlijk alsof het een huis is. 

Beschrijf de kamers, de kleuren, het uitzicht... 

Zijn er nog ruimtes waar je nog nooit bent geweest?

Woensdag 15/4/2026

Blind tekenen vanuit je innerlijke gewaarzijn

Met in elke hand een potlood of krijtje, teken je je innerlijke gewaarwordingen. Na een minuut of 5 schrijf je en geef je je ervaring be-teken-is.

Donderdag 16/4/2026

Kracht

Schrijf over dingen die je "al doende" hebt geleerd.

Vrijdag 17/4/2026

Overgave

Schrijf eens over een moment waarop je alle vertrouwen verloor. Beschrijf het moment, zonder naar een oplossing te hoeven gaan. Beschrijf het met een zacht hart. 

week 15 - 2026 - zen & pen

 

Maandag 6/4/2026

Laat de vorm spreken

We sloten onze ogen en lieten ons potlood vrij bewegen. We voelde hoe het bewoon, maar onze ogen bleven dicht. Na een minuut of 3/4 opende we onze ogen en keken/ Wat zien we? We keken alsof wij het niet gemaakt hadden. We kozen een deel van de tekening, een lijn, een vorm, een klein stukje. We gaven dat een titel. Vervolgens lieten we dat deel aan het woord: ik ben de gebogen lijn..... of ik ben de cirkel..... zo schreven we de tijd vol. 

We zullen de oefening nog wel eens doen. Want het is een oefening die je heel vaak kunt herhalen. Het gevoel op papier laten bewegen en daarna de beweging bekijken en tot je laten spreken. 

Dinsdag 7/4/2026

Blz 128 - ruimte maken

Beschrijf je dag van gister. Wat zag je, wat hoorde je, wat voelde je, wat proefde je, wat rook je? Kijk met opmerkzaamheid terug. Beschrijf de dag met al je zintuigen...

Woensdag 8/4/2026

De adem lijn oefening

• We tekenen een rechte lijn, of een cirkel. Dan volgen we de adem. Bij adem in beweegt je potlood omhoog (of naar buiten in de cirkel) bij adem uit beweegt de lijk omlaag (of naar binnen bij de cirkel). Het potlood is de seismograaf die de beweging weergeeft. 
• We doen dit 3 á 4 minuten
• Dan kijken we, wat voel je als je naar de tekening kijkt
• Noteer eventueel een woord
• Schrijf de rest van de 10 minuten over volgen en sturen. 

Donderdag 9/4/2026

Weer

Schrijf over een belangrijke herinnering die met het weer te maken heeft. Was het prettig of juist akelig? En hoe is het als in jouw gevoelswereld dit soort weersomstandigheden zijn? Schrijf daar ook een verkennend over. 

Vrijdag 10/4/2026

Alleenheid

Maak een lijstje van prettige alleen momenten. Kies er dan eentje uit en beschrijf het fijne ervan gedetailleerd. 

40 dagen schatzoeken - vinden i.p.v. vasten

 

40 dagen schatzoeken

Schrijven – verstillen – dankbaarheid

door Saskia de Bruin

 

Inleiding

Veertig dagen lang oefenen we aandacht. Geen vasten, maar vinden. Geen tekort, maar overvloed. Na een meditatie (of als dat je gewoonte is een gebed of stil moment) schrijven we tien minuten. We zoeken naar wat al aanwezig is: kleine lichtpuntjes, stille herinneringen, onverwachte rijkdom.

Zie het als schatzoeken in je eigen leven. Soms ligt de schat voor het oprapen. Soms zit hij verstopt in iets heel gewoons.

Schrijf zonder oordeel. Laat je pen bewegen.
Sluit af met de vraag: Wat heb ik vandaag gevonden om te koesteren?

Het is geen “programma”, maar een zachte reis. Ik kan me deze ochtenden al voorstellen: stilte, adem, papier, mensen die iets kleins opschrijven en ineens voelen: ik ben eigenlijk al rijk.

Ook voor de zaterdag en de zondag is er een schrijfopdracht. Je kunt zelf kiezen hoe je die tegemoet treed. Je kunt ook in de weekenden schrijven, maar je kunt ze ook overslaan, enkel lezen of mijmerend je dag in meenemen.

We beginnen met twee zachte aanloopdagen… alsof je niet meteen aan de reis begint, maar eerst je tas rustig inpakt en je schoenen aantrekt.

Mocht je een dag missen, of het vergeten zijn, zet jezelf dan niet onder druk. Elke dag is perfect om weer aan te sluiten, het leven wijst de weg wel.

Schrijven in stroom (“stream of consciousness” techniek)

We schrijven in een doorlopende stroom van gedachten. Je schrijft alles op wat in je opkomt — zonder te sturen, zonder te beoordelen, zonder te corrigeren. De kunst is om je pen in beweging te houden en eenvoudig te volgen wat zich aandient. Als je even niet weet wat te schrijven, herhaal je laatste zin of schrijf dat je hapert, totdat de stroom vanzelf weer op gang komt. Vertrouw erop: alles wat verschijnt, mag er zijn. Zo ontdek je, al schrijvend, de schatten die al in je aanwezig zijn.

 

Wat meer over deze schrijftechniek

Schrijven in stroom (stream of consciousness)

Tijdens deze veertig dagen schrijven we in de vorm van stream of consciousness — schrijven in een doorlopende stroom van gedachten. Dat betekent: je schrijft op wat er in je opkomt, zonder te sturen, zonder te beoordelen, zonder het mooier of beter te willen maken. Alles is welkom. Gedachten, gevoelens, herinneringen, beelden, losse woorden. Je hoeft niet te weten waar het heen gaat. Je hoeft alleen je pen te volgen. De kunst is om je pen in beweging te houden.

Probeer tijdens het schrijven niet te redigeren. Lees niet terug, verbeter niets, laat zinnen onaf of rommelig zijn als dat gebeurt. Vertrouw erop dat wat verschijnt, precies is wat er op dat moment geschreven wil worden. Als je even niet weet wat te schrijven, blijf dan toch schrijven. Herhaal bijvoorbeeld je laatste zin, of schrijf simpelweg: ik weet even niet wat ik moet schrijven, totdat er vanzelf weer iets nieuws komt. Zie het als luisteren met je pen. Zo ontstaat er ruimte voor onverwachte inzichten, herinneringen en kleine schatten die zich alleen laten zien wanneer je niet probeert ze te vinden.

Twee voorbereidende dagen

Voor je begint met schatzoeken, sta je eerst stil. Je maakt ruimte. Je stemt af. Je zet een intentie. Zoals een tuinier eerst de aarde losmaakt voordat hij gaat zaaien.

---

Voorbereidende Dag 1 – Intentie (16 febr)

Citaat – Rainer Maria Rilke
“Leef de vragen.”

Overdenking
Een reis begint niet met een antwoord, maar met een bereidheid.
Je hoeft nog niet te weten wat je gaat vinden. Het enige wat nodig is, is openheid. Misschien een verlangen om bewuster te leven. Of om milder te kijken. Of om opnieuw te leren zien wat er al is.

Intentie is geen prestatie. Het is een zachte richting.

Schrijfopdracht
Waarom wil je deze veertig dagen meedoen?
Wat hoop je te ontdekken, te verdiepen of los te laten?
Schrijf over je verlangen voor deze periode.
Welke houding wil je meenemen? Nieuwsgierigheid? Zachtheid? Vertrouwen?

Sluit af met één zin die begint met:
Mijn intentie voor deze reis is…

---

Voorbereidende Dag 2 – Ruimte maken (17 febr)

Citaat – Meister Eckhart
“Om vol te worden, moet je eerst leeg worden.”

Overdenking
Voordat je schatten gaat zoeken, is het helpend om even stil te staan bij wat ruimte inneemt. Gedachten, verwachtingen, oordelen. Misschien ook haast.

Ruimte maken betekent niet dat alles weg moet. Alleen dat je bereid bent iets losser vast te houden.

Zoals een kamer luchten voordat er gasten komen.

Schrijfopdracht
Wat zou je deze periode wat minder aandacht willen geven?
Welke gewoonte, gedachte of spanning mag iets zachter worden?
Schrijf eerlijk, zonder oordeel.

Sluit af met de zin:
Wat ik wat lichter wil dragen, is…

week 7 - 2026 - zen & pen

 

Blz 124 - Schoot

Wat zou je een poosje op schoot van de liefde willen leggen? 

Zodat jij het even niet hoeft te dragen? 

Blz 124 / 125 - Anker

Wat is jouw anker? Waar zal je altijd bij horen? 

Blz 125 - Cruciaal jij

Schrijf over de belangrijkste inzichten van je leven tot nu. Wat zouden mensen van je moeten weten hierover. Als je nu de balans zou opmaken, welke inzichten zijn dan het belangrijkste om te delen? 

Blz 125/126 - Beweging

Schrijf vandaag langzaam en vol aandacht. Schrijf over je favoriete manier van bewegen.

Blz 126 - Blijven

Waar in mijn leven blijf ik, ook wanneer het ongemakkelijk, onzeker of stil wordt? Wat maakt dat ik blijf? en wat vraagt dat van mij? En wat levert het op? 

week 6 - 2026 - zen & pen

 

 

Blz 120 - Angst en kreukels

Welke eigenschappen van jezelf probeer je te verbergen? 

Welke angst van jezelf hou je stil? 

Verlangen naar beter - blz 120 - 121

Schrijf over een groot verlangen dat je hebt. 

Onderzoek schrijvend wat de essentie van het verlangen is. 

Tot slot schrijf je welke sprankjes van dit verlangen al in je leven aanwezig zijn. 

Wat je bij je draagt - blz 121

Schrijf over dragen in je leven. Alles dat je draagt en soms ver-draagt.

Stilte - Blz 122

Schrijf over een ervaring van stilte die indruk op je maakte. Positief of negatief. Of misschien weet je nog niet wat je er van vindt of vond. 

Alleen - Blz 123

Schrijf over een ervaring van alleen zijn, die indruk op je maakte. Positief of negatief. Je kunt alle kanten opschrijven. 

week 5 - 2026 - zen & pen

 

Blz 116 - Bezoek dat altijd langskomt

Nu mag jij. Kies iets uit dat jou regelmatig ergert. En geef jezelf de ruimte voor een driftbui op papier. Maak het zo bont dat je moet lachen. Schreeuwen, scheldwoorden, krassen, uitroeptekens... alles mag. Daarna komt de opluchting. Probeer het maar. 

Blz 116 / 117 Structuur en chaos

Schrijf over een moment in je leven van verwarring of chaos. Wat bracht weer helderheid? 

Blz 117 - Afscheid

Een vaarwel is een afscheid. 

Wat is een belangrijk afscheid van je leven tot nu toe? 

Letterlijk, figuurlijk, het mag elk soort afscheid zijn. 

Blz 118 - Een woestijn

Als je een stuk of 5 zinnen zou mogen schrijven over de zin van het leven tot nu toe, welke zinnen zouden dat dat zijn? De rest van de tijd beschrijf je waarom. 

Voelen - Blz 119

Kies iets waarvoor je je schaamt. Schrijf erover. 

Voel wat het met je doet om dit te beschrijven. 

Wees helemaal aanwezig bij je schrijven en je onderwerp. 

week 4 - 2026 - zen & pen

 

Blz 112 - Wonder

Als jou diepste wensen jou ook zoeken, welke zouden dat dan zijn? 

Schrijf met die gedachte over wat jou zoekt....

Blz 112 / 113 - Zelfvertrouwen

Wat zegt "het zelf" (jezelf) over de huidige koers in je leven?

Blz 113 - Licht

Schrijf over bijzondere momenten van verlichting. In welke vorm dan ook.

Je mag het idee van verlichting opvatten zoals je zelf nu invalt.

• Verlichting als in de geschiedenis
• Spirituele verlichting
• De verlichting van genezing, of pijn die weg ebt
• De opluchting na een huilbui
• Taken die van je overgenomen worden
• De lampen in je huis
• Of elke andere vorm van verlichting

Blz 114 - Geborgenheid

Diep in je hart, ben je daar alleen of ben je daar verbonden met anderen? Met wie of wat? 

Als je alleen bent, wat is er dan nodig, daar diep in je hart? 

Blz 114 - Eenvoud

Wat vind je momenteel ingewikkeld en zou je graag eenvoudiger willen?

week 3 - 2026 - zen & pen

 

Blz 108 - Kostbare momenten

Maak 3 kolommen op je papier. 

Een kolom met bovenaan ahhhhh. 

Een kolom met boven aan ohhhhh. 

Een kolom met boven aan mmmmm. 

Maak opsommingen van dingen situaties, ervaringen in je leven die passen bij deze uiting. 

Wat is voor jou ahhhh? 

Wat is voor jou ohhhh? 

Wat is voor jou mmmmm? 

Blz 109 - Vasthouden

Schrijf over altijd welkom zijn in je dagboek. Kan het een thuis zijn? 

Of schrijf over je relatie met schrijven...

Blz109 - Schijnbaar nutteloze dingen

Maak een lijstje van dingen die niemand, of bijna niemand van je weet. 

Kies 1 onderwerp uit en ga er diep op in. 

Zorg dat je dagboek er alles, dat je vandaag wil vertellen te weten komt.

Blz 110 - Ontvangen

Welke geschenken van het leven vind je moeilijk om te ontvangen? 

Welke mooie dingen vind je moeilijk om toe te laten? 

Blz 111 - Toevluchtsoord

Als mediteren of schrijven niet lukt wat gebeurt er dan binnen in jou? 

Beschrijf het uitgebreid en gedetailleerd.

Mood mandala of mood border

Mood Mandala

Wanneer je wacht voor aanvang van de Zen & Pen beoefening, kun je je schrijfblad wat kleur geven.  Je kunt een cirkel tekenen, en daarin je Mood (je stemming) weergeven. Dat doe je niet zozeer met een gedetailleerde tekening, maar met kleur, vorm, lijnen. Je vult de cirkel met de beweging en kleur van je stemming. Dat is genoeg. 

Mood Border

Een andere manier is een mood border (rand). Langs de rand van je schrijfpapier, geef je met kleur je stemming van de dag weer. Dat kan heel eenvoudig één kleur zijn. Of het kunnen twee kleuren zijn. Je kunt wat harder drukken of wat zachter. Je kunt ook aquarel potlood gebruiken en na het kleuren en even met wat water over gaan.  Je kunt ook een klein aquarel doosje kopen en daar de randen mee kleuren. 

Zo'n mood tekening concentreert je, helpt je verbinding te maken met je gevoel. En het schrijven binnen zo'n gekleurd kader voelt ook anders. Het is alsof je een soort omhulling maakt voor jezelf. Op andere dagen kan een totaal wit blad weer het allerfijnste zijn. Een schrijfblok waar hier en daar getekend wordt, moodmandala's verschijnen of gekleurde randen zijn, voelt ook anders. Tekenen geeft lucht en ruimte in je dagboek. 

Dit soort oefeningen zijn ook een reden om een paar echt mooie potloden of krijtjes te kopen. Als kind van 2 kunstenaars, heb ik geleerd, dat ook als je niet kunt tekenen je toch het mooiste materiaal verdient. Aquarel potloden in een kunstenaarsbenodigdheden winkel zijn echt veel mooier. Ze hebben prachtig pigment en lossen veel beter op, dan de goedkope rommel. Ook voor zo'n stemmings-expressie mag je echt goede materialen gebruiken. Je bent een dagboek kunstenaar. Dat is reden genoeg.