Week 26 - 2025 - zen & pen

 

Blijven

Een wijze vrouw zei, de kern van alle beoefening is “blijven”. Het is het meest eenvoudige, gewoon aanwezig zijn, hier zijn, in dit moment, bij wat je opmerkt, bij wat er is, bij wat je schrijft. Tegelijk is het misschien wel de lastigste oefening die bestaat. We zijn gedachtendwalers, we zijn willers en moeters, veranderaars en vluchters en afleiding zoekers. We laten ons meeslepen door van alles en nog wat. Hoe lang kunnen we blijven? Hoe lang kunnen we werkelijk helemaal aanwezig blijven?

Misschien is dat wat we oefenen. Blijven bij de adem in dit moment. Blijven bij de ervaring die zich ontvouwt. Blijven in het contact met iemand anders. Blijven bij een beweging die we maken. Blijven bij het gewaarzijn van onszelf. Blijven in het leven, seconde voor seconde.

Blijven vraagt een soort openheid, een bereidheid. Het heeft iets te maken met geduld, met acceptatie, met niet hoeven weten, met loslaten, met zonder oordeel zijn, met het stoppen met streven, met vertrouwen. Het is eenvoudig en toch niet simpel. Maar we kunnen eindeloos opnieuw beginnen. Ieder moment is perfect en een uitnodiging om te blijven. Niet weggaan, niet willen, hopen, verlangen, niets afhouden, niets oproepen. Blijven. Vertoeven, verwijlen, voortbestaan, in dit moment. Met wat er nu is. De moed vatten, er gewoon helemaal te zijn.

Zet je pen op papier: blijf de hele tien minuten schrijven. Als je niet meer weet wat je moet schrijven, schrijf je op dat je niet meer weet wat je moet schrijven. Schrijf over blijven. Waar blijf jij bij? Bij wie? Wordt je “blijven” wel eens op de proef gesteld? Ben je goed in blijven, ben je meer een dwaler, keer je eindeloos terug? Schrijf over blijven… of over verdwalen. Blijf schrijven. Tot het einde. 10 minuten.

Weer

Zoals in de natuur het weer bestaat. Zo is dat er ook in ons. Het is als een soort grondstemming die we kunnen opmerken en die van moment tot moment kan veranderen. Onze aandacht kan ruimte maken voor alle soorten weer. Het weer zijn de tijdelijke omstandigheden, het gewaarzijn in het moment. Soms zijn we bezig met willen dat het weer anders is… dan het is. Op andere momenten kunnen we helemaal ruimte bieden aan het weer dat NU is.

Beoefening is de kunst ruimte te bieden op een manier zoals het hemelgewelf dat doet. Ruimte bieden aan elk soort weer. Ons innerlijk weer. Hoe kunnen we zo zitten en zijn in aandacht, dat het weer zich daarin kan bewegen? Wolken, zon, regen, regenbogen, rust, woestheid, kou, vrede, onrust, bliksem, een zachte bries. Hoe kunnen we zo aanwezig zijn dat er plaats is voor alles dat is? We hoeven het weer niet te veranderen of bij te schaven. We bieden ruimte en merken op. Dat doe je ook met schrijven. Je lege bladzijde is de ruimte die je biedt voor elk innerlijk weersoort, elke grondstemming in ons, die je pen wil neerschrijven. Alles kan gewoon een plek krijgen. Het gaat erom ruimte te bieden aan wat is. Een voorbeeld nemend aan de oneindige ruimte die het hemelgewelf biedt. En elk weer welkom te heten.

Zet je pen op papier: schrijf over weersomstandigheden. Een herinnering aan het weer. Een weersoort waar je van houdt, een weersoort dat helemaal niet bij je past. Biedt ruimte aan alles dat in je opkomt. Ook emoties zijn innerlijke weersoorten, misschien komen ze ook in je op. Je papier is het gewelf, je pen schept het weer op je papier. 10 minuten.

Afleiding

Afleidingen zijn altijd aanwezig. Het is heel menselijk. We richten onze aandacht…en ineens, soms zonder dat we het opmerken, zijn we helemaal verdwenen in een gedachte of iets anders dat ons afleidt. Wanneer je een hele ademhaling probeert te volgen in je aandacht merk je dat dat zelfs al een hele kunst is. Je hoeft niet te proberen je aandacht strak te focussen en te disciplineren. Misschien kun je je beter toeleggen op terugkeren. Steeds weer terugkeren naar dit moment, naar wat zich nu aandient, wat zich nu ontvouwt. Eindeloos opnieuw beginnen. Zonder oordeel, zonder in gevecht te gaan met jezelf.

Onze wereld is vol afleiding. Vol prikkels. Vol “waan van de dag”. In Mindfulness noemen we dat soms de maalstroom van het leven. We bevinden ons tegelijk in allerlei stromen die ronddraaien. Werk, familie, gevoelens, inspiratie, informatie, gedachten, vragen, gebeurtenissen. Het is de kunst telkens terug te keren naar wat nu werkelijk waar is. Dit moment. Deze sensatie, deze ademteug. Afgeleid raken is heel menselijk, oefen maar in terugkeren. Schrijven helpt daarbij. Schrijven is een soort roer dat je in handen kunt nemen te midden van alle stromen in en om je. Je beschrijft waar je bent, wie je bent, wat er in je omgaat, wat er in je opkomt. Zo houd je koers.

Zet je pen op papier: schrijf over afleiding. Hoe leid je je zelf af? Hoe verstrooi je je aandacht? Waarmee leid je jezelf af? Waarin verlies je je regelmatig? Schrijf over afleiding. Welke dingen doe je om niet te hoeven zijn bij wat hier en nu is. Schrijf zonder oordeel. Je bent mens. Dat zijn we allemaal. Schrijf over afleiding. 10 minuten.

Alleenheid

Wanneer voel je je het meest alleen

Of ben je goed in het vermijden daarvan

Alleen kan prettig zijn, en soms ook naar

Wanneer voel je je het meest alleen

Is het wanneer je werkelijk alleen bent

Of soms juist in de menigte, of bij iemand die geen aandacht heeft

Wanneer voel je je het meest alleen

Of ben je goed in het vermijden daarvan

 

Schrijf een brief aan je dagboek

Onthoud steeds dat je niet direct hoeft te weten wat je wilt schrijven. Je hoeft niet direct een antwoord te hebben. Je mag dwalen, mijmeren, zigzaggen in je schrijven. Schrijf een brief aan je dagboek, over wanneer je je het meest alleen voelt. 10 minuten.

Luisteren

Beoefenen is een vorm van diep-zelf-luisteren. Het is het naar binnen richten van je aandacht. Een onbevangen, onbevooroordeeld, niet wetend luisteren. Niet alleen naar geluid, maar ook naar sensaties, naar je adem, naar je denken en je voelen. Luisteren is een openstaan voor wat er tot je komt. Om te kunnen luisteren moet je zelf stil worden. Stil zitten, niets doen, geen afleiding, geen taken, lege tijd, leeg vel papier. De open, witte, lege ruimte betreden. Dag na dag. Moment na moment. Luisteren is niets inbrengen, enkel ontvangen, opmerken, zonder er meteen een betekenis of een verhaal aan te koppelen. Het vraagt een soort bescheidenheid. Een niets-zijn-heid, om werkelijk open te zijn voor alles dat tot je komt. Schrijvend is dat niet anders. Je hebt een leeg vel papier, je luistert naar binnen, naar wat opkomt in dit moment, of naar de vraag die je als aanzet meekrijgt. Dan luister je naar je pen en je geeft die de vrije teugel. Zoals je kunt paardrijden met hele losse teugels. Wat er ook gebeurt, je blijft op het paard, je schrijft door, je luistert. En je schrijft alles dat opkomt, zonder iets te sorteren in goed, fout, normaal, raar, zinnig, onzinnig. Je ontvangt vanuit je bescheidenheid. En je staat voor alles open.

Zet je pen op papier: Som een stuk of tien dingen op waar je nooit over schrijft, of waar je niet over wil schrijven. Kies er eentje. Schrijf erover. Laat alles tevoorschijn komen. Je mag verlegen zijn of woest schreeuwend, je mag braaf zijn of heel ondeugend. Je mag verlegen zijn of vrijpostig. Schrijf maar wat opkomt. 10 minuten.  

Week 25 - 2025 - zen & pen

 

Anker

Iemand schreef, mijn anker is van papier. En ik dacht ja… de mijne ook. Mijn papier en mijn pen, het is mijn houvast. Mijn verbinding van buiten naar binnen, van binnen naar buiten. Papier is stil, leeg, het biedt ruimte voor alles. Zoals de stilte ruimte heeft voor alles dat bestaat. Zo biedt papier ruimte aan alles dat ik wil uitdrukken. Mijn anker is ook van papier. Zo mooi hoe de eenvoud zo veel voor je kan betekenen. Zitten in stilte. Aanwezig zijn. Schrijven. Je kunt het overal doen. Het kost bijna niets. Het kan alles voor je betekenen. Het kan je anker zijn. Beoefening is dat altijd. Een anker. Het is ook een symbool van standvastigheid, van trouw. Trouw hoort bij beoefening. Het is voor mij de kunst om, wat er ook gebeurt, te beoefenen. Zonder wikken en wegen. Opstaan. Zitten. Schrijven. Elke dag mijn boot van beleving en gewaarwording weer stevig te verbinden in aanwezig zijn. Mijn anker is van papier. Het zal nooit meer niet bij me horen.

Zet je pen op papier: schrijf over houvast, over standvastigheid, over trouw. Wat is jou anker? Misschien heb je meerdere ankers? Of schrijf over wat papier voor je betekent, hoe het zwijgend luistert naar al je woorden. Je pen als houvast, schrijf. 10 minuten.

Beweging

Ik schreef het woord “bewegen” mindful op. Ineens realiseerde ik me dat in het woord bewegen, ook wegen zit. Daar komt het woord ook oorspronkelijk vandaan. Wegen. Het gewicht waarnemen. Maar zo bewegen wij niet vaak. In alle aandacht, voelend hoeveel elke beweging weegt. We kunnen weer terugkeren naar dat aandachtige bewegen. Een langzame beweging helemaal voelen, wegen. Waar is mijn gewicht, wat til ik op, wat laat ik zakken. Wat kan ik neerleggen, wat houd ik vast. Zo aandachtig bewegen kan ook een beoefening zijn. Het brengt je bij een oorspronkelijk vermogen in volle aandacht te bewegen en aanwezig te zijn. En zo kun je ook schrijven. Woorden proeven, wegen, op papier leggen, optillen, de onderkant ervan bekijken. Mindful schrijven. Alles dat leeft beweegt. Het leven is een dans van gewicht. Optillen, neerleggen, verplaatsen. Gevoelens, woorden, gedachten, sensaties. Water stroomt, bladeren dwarrelen, wolken drijven, regel valt, bloemen krullen open, vogels zweven, lucht stijgt op, lava borrelt op, spuit, stroomt. Alles dat leeft beweegt. Een dans van gewicht. Dat waar te nemen is ook beoefening. Niet alleen als je mediteert of schrijft, maar de hele dag kun je be-wegen.

Pak je pen op, voel het gewicht in je hand: Schrijf over bewegen, be-wegen. Schrijf over dingen die je afweegt. Schrijf over beweging waar je van houdt. Schrijf over de bewegingen van deze tijd. Schrijf over een beweging die pijn doet of deed. Of vind een woord en weeg het, bekijk de onderkant ervan. Voel maar hoe je pen in je hand beweegt over je papier terwijl je de inkt laat stromen. Beweeg 10 minuten. 

Waar ben je nu in je leven

Zet je potlood, krijtje, stift of pen op papier. Je hoeft nog niets te weten als je begint te bewegen. Bij dit tekenen ontstaat de “tekening” pas wanneer je al tekent. Vraag je af: waar ben ik nu in mijn leven? En kijk maar hoe je potlood beweegt, je mijmert op papier met deze vraag in gedachten. Al bewegend komt er wel iets tevoorschijn. Lijnen, een doolhof, op en neer gaande lijnen, kleuren, een symbool… Waar ben ik nu in mijn leven? Beweeg maar met je potlood en ontdek wat zich laat zien op je papier. Ga zo door, tot er woorden in je opkomen. Misschien een titel, of een trefwoord. Dan zet je de woorden erbij en in je eigen tijd ga je verder met schrijven over waar je nu bent in je leven.

Wat

Wat zouden mensen moeten weten over jou

En wat zouden mensen moeten weten over het leven

Wat is cruciaal in jouw beleven

Wat zouden mensen moeten weten over jou

Als je er ooit niet meer zou zijn, wat zou je dan verteld moeten hebben

Wat heb jij gezien, gevoeld, ontdekt, dat je gedeeld wil hebben

En wat zouden mensen moeten weten over het leven

Wat zouden mensen moeten weten over jou

 

Schrijf een brief een (denkbeeldige) goede vriend of vriendin.

Schrijf over wat er echt toe doet in je leven. Wat moet die ander weten? Het kunnen grote dingen zijn, maar ook details die je zag of voelde. Alles dat jij beleeft is de moeite waard. Wat moet de ander van je weten? 10 minuten.

Ruimte maken

Om te mediteren, om te schrijven is er ruimte nodig. Ruimte in onze dag, in de tijd. We hebben ook wat ruimte nodig om te zitten en ruimte op papier om te schrijven. En ruimte maken in onze aandacht. Misschien is beoefenen in de kern wel dát. Ruimte maken. Ruimte maken voor onszelf, voor het leven, voor alles dat we gewaar kunnen worden. Misschien is beoefening heel eenvoudig het ruimte maken voor het leven, om leven te zijn. Zijn wij de waarnemers, de kijkers, de voelers, de luisteraars, die het leven opmerken. En misschien is dat wel het mooiste dat bestaat.

Zoals niets ons zo goed doet als gezien, gehoord en gevoeld te worden. Zo is dat voor het leven niet anders. Niets doet het leven zo goed als gezien, gehoord, gevoeld te worden. Opmerkzaamheid is misschien wel een daad van liefde. We minnen het leven door het waar te nemen. En misschien is die liefde wel volkomen wederzijds. Misschien is dat de kern van liefde. Niet je best doen, je uitsloven, iets voorstellen, het de ander naar de zin maken of betoveren. Misschien is het juist die opmerkzaamheid. Zien, horen, voelen, gewaarzijn. Misschien is dat wel de grootste liefde. Liefde voor  de ander, het leven, onszelf. En is dat de beoefening, ruimte maken voor die opmerkzaamheid. En zo in liefde verblijven met alles dat is.

Zet je pen op papier: schrijf over ruimte maken, over zien, horen, voelen. Of schrijf over liefde. Heb je ruimte voor de liefde? Of mis je het , dat gehoord, gezien en gevoeld worden? Schrijf over wat leeft in je hart. Maak er gewoon maar wat ruimte voor. 10 minuten. 

Journal Speak - de zwarte doos open schrijven - ongeremd schrijven

Ongeremd schrijven

We beginnen de maand Juni met:  samen een beetje oefenen en ontdekkingen doen over "ongeremd schrijven", ook wel Journal Speak genoemd. Ik noem het "je black box open schrijven". 

Ongeremd schrijven helpt om chronische klachten te verminderen, emotionele lading vrij te laten komen en oud zeer lucht te geven. 

De Black box / de zwarte doos van een vliegtuig, registreert alles dat tijdens een vlucht gebeurt. Na een crash wordt de doos gezocht, uitgelezen en zo kunnen onderzoekers ontdekken wat er precies gebeurd is en wat er mis ging. Het biedt een bron van bewaarde informatie.

Mensen hebben ook zo'n bewaarplaats van alles dat er gebeurd en gevoeld is. Dat is het diepe gevoel, het onbewuste. Het lichaam bewaart gebeurtenissen als sensaties, reflexen, spanning, associaties en vage gewaarwordingen, dromen, herinneringen, flarden, weerzin, weerstand, onrust, spanning. 

Schrijvend kunnen we onszelf weer toegang geven tot onze "vlucht gegevens". En zo kunnen we de expressie daarvan alsnog mogelijk maken. Waarachtige expressie is altijd helend. 

De zwarte doos is trouwens oranje gemaakt zodat die goed herkenbaar is, want in de natuur komt oranje nauwelijks voor. Het is een opvallende signaalkleur, want behalve mandarijnen en sinaasappels zie je in de natuur weinig dat echt oranje is. Ik weet niet waarom het "de zwarte doos" genoemd wordt, misschien omdat het de verborgen gegevens bewaard. Zwart staat ook voor iets dat we niet weten, dat onbekend is, ongezien. Ons onbewuste wordt soms ook geassocieerd met donker, zwart, ongekend, verborgenheid. 

Bij ons zijn het onze chronische klachten, die als "knal oranje" signalen roepen om aandacht. Zie mij, open mij, luister naar mij, ik heb informatie voor je, ik ben er met een reden. Ik roep om aandacht. 

Allemaal dragen we een symbolisch klein zwart koffertje met ons mee. Daarin dragen we ons oud zeer, alles dat onuitgesproken bleef, het onbewuste gevoel, de verboden gedachten en verlangens, De innerlijke criticus. Schrijvend kun je jezelf ook in dit oude zeer leren kennen. En dat is helend. 

Stap 1

Hoe begin je met ongeremd schrijven? 

Voor het ongeremde helend schrijven, ook wel genoemd Journalspeak - een methode ontwikkeld door Nicole Sachs), maak je drie lijsten om inzicht te krijgen in onderdrukte emoties en ervaringen. Hier zijn de drie lijsten kort uitgelegd:

1. De lijst van het verleden
   Dingen uit je jeugd of eerdere levenservaringen die je pijn, verdriet, boosheid of angst hebben bezorgd (bijv. trauma’s, afwijzing, verwaarlozing). Ervaringen uit je jeugd met emotionele lading.
2. De lijst van het heden
   Dingen in je huidige leven die stress veroorzaken of emoties oproepen (bijv. relaties, werkdruk, gezondheidsproblemen). Ervaringen uit je huidige leven met emotionele lading.
3. De lijst van persoonlijkheidskenmerken
   Eigenschappen van jezelf die kunnen bijdragen aan het onderdrukken van emoties (bijv. perfectionisme, please gedrag (fawning), sterk verantwoordelijkheidsgevoel, moeite met nee-zeggen).

Deze lijsten gebruik je om onderwerpen te kiezen waarover je dagelijks 10–20 minuten ongefilterd en eerlijk schrijft. Zo geef je onderdrukte emoties de ruimte.

 Hulp bij het schrijven van lijst 3 

Hulp bij het maken van lijst 3

Lijst 3 - Eigenschappen van mezelf waarmee ik mezelf onder druk zet

Som wat dingen op die nu in jezelf opkomen.

Gebruik daarna eventueel deze helpende vragen:

• ·         Hoe doe ik mezelf soms geweld aan?
• ·         Waar / wanneer heb ik moeite met nee zeggen?
• ·         Hoe maak ik het mezelf soms moeilijk
• ·         Neem ik teveel hooi op mijn vork
• ·         Hoe wring ik me in bochten
• ·         Wat doe ik met verdriet
• ·         Wat doet nog steeds zeer – en hoe laat ik dat liggen? Of stop ik dat weg
• ·         Waar heb ik het moeilijk mee?
• ·         Welke dingen heb ik geleerd, die me nu last bezorgen?
• ·         Waar zorg ik niet goed voor mezelf?
• ·         Dingen die je soms doet, die je last bezorgen

Stap 2 

Hoe schrijf je ongeremd? 

Ongeremd schrijven zoals bij Journalspeak betekent dat je zonder censuur, oordeel of structuur je gedachten en gevoelens opschrijft. Hier is een korte uitleg hoe je dat doet:

1. Kies een onderwerp
   Gebruik één item van je lijsten (verleden, heden of persoonlijkheid) als startpunt.

2. Schrijf ruw en eerlijk
   Zet een timer op 10–20 minuten en schrijf alles op wat in je opkomt. Gebruik desnoods lelijke woorden, herhalingen, scheldwoorden—alles mag. Het hoeft niet mooi of logisch te zijn.

3. Laat controle los
   Je hoeft niet grammaticaal correct te zijn of zinnen af te maken. Schrijf alsof niemand het ooit zal lezen (want dat is ook zo).

4. Stop na de tijd
   Als de timer gaat, stop je. Je hoeft niet af te ronden of het netjes te maken. Gooi het daarna eventueel weg of verwijder het.

Het doel is emotionele ontlading, niet een goed verhaal schrijven. Het mag rommelig, rauw en heftig zijn—dat is juist de bedoeling.

Stap 3

Wat je doet met wat je hebt geschreven is nu heel belangrijk voor het proces. Hier is wat je ermee doet, in het kort:

1. Je leest het niet terug
   Het is niet bedoeld om te analyseren of te herlezen. Het gaat om het voelen en loslaten, niet om reflectie of inzicht achteraf.

2. Je bewaart het niet (meestal)
   Veel mensen kiezen ervoor om het direct te verscheuren, te verwijderen of weg te gooien. Dit helpt om volledig eerlijk te durven zijn tijdens het schrijven—zonder angst dat iemand het leest (inclusief jijzelf).

3. Je laat het los
   Nadat je hebt geschreven, adem je even diep in, laat je het emotioneel ‘zakken’ en ga je verder met je dag. Alsof je iets zwaars hebt losgelaten.

Het draait allemaal om emotionele ontlading en verwerking. Wat je opschrijft is puur gereedschap om dat te bereiken—het heeft geen waarde als “document”.

Stap 4

Harmoniseren

De belangrijke laatste stap bij dit ongeremde schrijven is: harmoniseren of je zenuwstelsel tot rust brengen na de emotionele ontlading.

Na het schrijven kun je het volgende doen:

1. Ademhaling of meditatie
   Doe een paar minuten rustige ademhaling (bijv. 4 tellen in, 6 tellen uit) of een korte meditatie om je lichaam te kalmeren en je zenuwstelsel in balans te brengen.

2. Iets kalmerends of positiefs
   Luister naar rustgevende muziek, maak een korte wandeling, knuffel met een huisdier, of doe iets wat je prettig vindt – iets wat veiligheid en rust geeft.

3. Visualisatie of affirmatie (optioneel)
   Sommige mensen visualiseren zichzelf gezond, krachtig of vrij van pijn. Of ze herhalen een positieve affirmatie zoals:
   "Ik ben veilig. Mijn gevoelens zijn oké. Mijn lichaam mag genezen."

Deze stap is belangrijk omdat je met ongeremd schrijven (Journalspeak) je onderdrukte emoties ‘losmaakt’ — daarna heeft je lichaam tijd en ruimte nodig om weer tot rust te komen. Dat versterkt het genezingsproces.

Gevoels expressie - je beter voelen door beter te voelen

 

Gevoelsexpressie op papier

Ik nodig je uit tot gevoelsexpressie op papier met potlood en pen.

Het helpt je om meer vanuit je creatieve brein tot schrijven te komen. Door te tekenen en te schrijven maak je verbindingen tussen je linker en rechter hersenhelft. En zo ontstaat er een integratie tussen het logische en het gevoelsmatige. Het volwassene en het creatieve innerlijk kind. Het bewuste en het onbewuste.

Materiaal

Voor onze gevoelsuitdrukkingen op papier is het fijn om materialen te gebruiken die wat minder fijntjes werken en wat minder controleren toelaten. Daarom raad ik je aan iets te zoeken dat bij jou past. Kindermateriaal werkt vaak prima, dikkere potloden, krijtjes, stiften.

Je kunt kiezen voor iets dat wel of niet wateroplosbaar is. Je kunt bijvoorbeeld denken aan:

• Dikke wasco krijtjes
• Dikke of jumbo kinderpotloden en/of stiften

Caran d’Ache heeft fijne wel en niet watervaste materialen

• Fancolor maxi viltstiften – ze zijn dik én wateroplosbaar
• Neocolor II krijtjes (wel wateroplosbaar)
• Neocolor I krijtjes zijn vet en niet wateroplosbaar

Dikke wateroplosbare potloden

• Stabilo heeft hele dikke wateroplosbare potloden – Stabilo Woody 880
• Die dikke wateroplosbare potloden zijn er ook van Lamy (genaamd 3plus)
• Ook Lyra Groove Triple lijken daarop
• Ik gebruik ook graag Koh-I Noor Hardtmuth Wax aquarel dikke potloden (die zijn wel prijzig)
• De HEMA heeft dikke jumbo kinderpotloden en dikke stiften
• Lyra heeft ook veel soorten hardere en zachtere dikke kleurpotloden

Vetkrijt soorten

Er zijn hardere soorten, die geven meer weerstand op papier en dan kun je meer kracht zetten in je expressie. En er zijn zachtere soorten, die worden meer smeuïg en geven ook meer smurrie, en vlekkerigheid.

Wasco is wat harder

Op de vrije school gebruiken ze Stockmar krijt en wasblokjes. Ze zijn vrij hard en geven veel weerstand, zeker op wat gladder papier. (prachtige kleuren)

Crayon rocks zijn heel fijn, niet te hard en niet te zacht. Crayon rocks vind ik heerlijk om te gebruiken. Ze hebben ze meestal bij Dille en kamille (ook dikke lyra potloden trouwens) en anders online (bv bol.com) te vinden.

Oliepastel zijn het allerzachtste. Maar dat wordt wel eerder plakkerig en vlekkerig

Het liefst dikke punten

Het is vooral belangrijk dat je iets gebruikt dat wat dikker is. Zodat je minder precies kunt werken, want dat wil onze innerlijke controlfreak vaak graag. Dikke potloden, stiften en krijtjes werken dus beter.

Ook werkt het goed wanneer je het uitdrukken doet met je niet dominante hand. Ik noem dat je onhandige hand. Zo teken je weer als een kind. Het diepe gevoel, dat wat nog niet is uitgedrukt, komt vanuit het onbewuste, ongevoelde, oorspronkelijke deel van onszelf. Daar kunnen we bij komen wanneer we de controle, de criticus, even buitenspel zetten.

Gebruik dus geen prachtige, dunne, fijn tekenende kleurpotloden. Die schitterend zijn, maar niet voor dit doel. Ook kan het fijn zijn om in je onhandige hand, wat meer druk te kunnen geven. Dat ongevoelde gevoel, drukt zich nog niet zo genuanceerd uit en de controle loslaten werkt bevrijdend.

Heb je niks bij de hand, geen nood, je kunt een heel gewoon huis-tuin-en-keuken potlood gebruiken (HB) tot je iets gevonden hebt dat bij je past.

Micro movements en meer van SARK

Een favoriete (art-journal) schrijfster SARK maakt heerlijke boeken. Vol openhartige levenskunst, en kleurige art. Binnenkort komt een nieuwe versie van haar meest bekende boek opnieuw uit. 

Ze is degene die me leerde over micro movements. Hele kleine "daadjes" die je helpen om in een gewenste richting te bewegen. In Japan noemen ze dit de kunst van Kaizen. Het is bekent dat je met mini stapjes uiteindelijk verder en diepgaander verandert dat met te grote stappen en daden in één keer. 

Als je iets wilt, bedenk dan altijd de kleinst mogelijke stappen. Onze ochtend zen & pen is ook zo'n klein daadje elke dag. 

Een oefeningetje van SARK is het vullen van een bloem van verlangen. Je tekent een eenvoudige bloem. Een rond hart en een stuk of 5/6 bloembladen. 

In het hart zet je een verlangen, een wens, of bv een quote die je heel mooi vindt. In de bloemblaadjes zet je vervolgens kleine mini daadjes die je heel gemakkelijk kunt uitvoeren. 

SARK tekent graag met viltstiften van CRAYOLA. Vooral lekkere dikke kinderstiften. Ze gebruikt ook veel ecoline en ze houdt van heel erg veel kleur. Veel van haar levenskunst verpakt ze zo in leuke invul tekeningen en behapbare schrijverijtjes en micromovements. Ik ben ze steeds meer in mijn leven gaan gebruiken. Levenskunst kan heel licht en leuk zijn. Dat heb ik van SARK geleerd. 

Kijk maar eens op haar site: https://planetsark.com/ 

Luister het liefste naar je pen

Bij het schrijven van ochtendbladzijden, zoals bijvoorbeeld bij Zen & Pen, is het belangrijk om te luisteren naar je pen en je schrijfzin.

Wanneer je een onderwerp of een vraag of een schrijfzetje krijgt, ben je uitgenodigd daarover te schrijven. Soms is het goed om steeds terug te keren naar het onderwerp en soms is het goed te luisteren naar wat zich in jouw aandient. 

Je kunt steeds kiezen: 

•          Schrijf over de vraag of het onderwerp.
•          Dwaal af en associeer
•          Schrijf over je weerstand
•         Of: waar ik eigenlijk over wil schrijven is….

Soms kan er tijdens het schrijven een droom van de nacht die je vergeten was ineens weer helder worden, schrijf die dan direct op. Het kan gebeuren dat je in de schrijfflow weer in hetzelfde bewustzijn komt die overeenstemt met het bewustzijn van je dromen. De droom komt niet voor niets weer in je bewustzijn. Schrijf de droom dan even op. Je hoeft hem nu niet te analyseren. Maar noteer wat er weer in je bewustzijn helder wordt. Soms ontvouwt de droom zich verder tijdens het opschrijven ervan. Zo kan de droom meer tot je spreken en haar boodschap voor jou overbrengen. 

Als je het omweggetje hebt beschreven en er is nog schrijftijd over, keer dan gewoon weer terug naar het hoofd pad, het schrijfonderwerp. 

Sta dus open voor de omweggetjes, want die brengen je soms veel sneller bij de waarheid van je pen en je gevoel, dan je denkt. Wees maar eigenwijs en schrijf over dat wat geschreven wil worden. 

Mood Mandala - vrije vorm

Fijn om te doen. Een manier om je stemming vorm te geven in een paar minuutjes. 

Mood Mandala – vrije versie – in een paar minuten

Mood betekent stemming, gemoedstoestand. Mandala stamt uit het Sanskriet en betekent letterlijk “magische cirkel” of “magische wiel”. Volgens oude oosterse wijsheden dienen ze tot inspiratie en innerlijke verrijking. Ze maken je bewust van de oneindigheid van het bestaan en de verbinding met alles om je heen. Een Mood Mandala is meer een uiting van de persoonlijke gemoedstoestand van de maken in het moment.

Je kunt een cirkel tekenen uit de losse pols ter grootte van een kopje, een beker of een schoteltje of een bord. Je neemt je innerlijke “mood” waar in het moment. Welke kleuren en vormen horen daarbij? Vul eenvoudig in een paar minuten de cirkel met kleur en vorm. Welke kleur(en) voel je je nu? Welke vormen? Hoekig, rond, scherp, zacht, groot, klein? Voel je je snel of langzaam? Voel je felheid, of wazigheid.

In bulletjournals wordt het weer in allerlei “kaders” geduwd. Maar dit is een vrije versie. Gewoon de cirkel zien als je gewaarzijn van je “Mood” in het moment. Een paar minuten de cirkel vullen brengt je op een andere manier in contact met je gemoedstoestand. Je merkt op hoe je je voelt.

Ik gebruik dit vaak als ik even moet wachten, of als ik snel klaar ben met een oefening. Het is een soort klein innerlijk weerberichtje, een weertekeningetje. Maar het kan ook een dagelijkse beoefening zijn, in een speciaal schetsboek. Het mag abstract (enkel vorm, lijn en kleur) maar het kan een natuurtekeningetje zijn, een gezicht met een gemoed, een diertje, of geometrische vormen hebben. Alles mag. Uit de losse pols en snel. Een gemoedsschets. Je kunt dit gewoon in je dagboek of ochtendschrijfschrift doen. 

Je kunt dit doen met alle soorten materialen. 

Zelf ben ik dol op aquarel krijtjes. Die van Caran d'ache - neocolor 2 aquarelle.

Ze werken als krijtjes, maar zodra je er met water overheen gaat lost de kleurstof op als aquarelverf. Heel veel prachtige kleuren. In dozen te koop. Maar bij een kunstbenodigdheden winkel ook los, per kleurtje. 

Ik gebruik dan vaak een aquabrush. Een kwastje met een water reservoirtje. Dat is heel handig voor onderweg.

Die van FABER CASTEL werkt fijn en die van PENTEL ook. 

Geen chinese rommel bij ali expres bestellen, want die kwastjes doen het heel slecht. Het water moet namelijk precies niet te weinig en niet teveel doorkomen, richting je papier. 

Veel plezier. Sas